Glucophage

Skład

Glucophage zawiera jako substancję czynną metforminę w postaci chlorowodorku metforminy. Metformina działa poprzez hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie oraz poprzez poprawę wrażliwości tkanek na insulinę co prowadzi do obniżenia poziomu cukru we krwi.

Postać i dawki tabletek mogą zawierać różne składniki pomocnicze zależne od dawki i producenta. Informacje o konkretnym składzie są podane w ulotce dołączonej do opakowania oraz na etykiecie produktu.

• Substancja czynna metformina chlorowodorku
• Składniki pomocnicze zależne od postaci leku mogą obejmować mikrokrystaliczną celulozę skrobię kukurydzianą magnezowy stearynian oraz inne substancje powlekające

Wskazania

Glucophage jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. Lek ten może być podawany jako monoterapia lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi w celu uzyskania lepszej kontroli glikemii.

W praktyce metformina bywa także wykorzystywana w leczeniu zespołu policzkowych jajników PCOS jako opcja terapeutyczna poprawiająca wrażliwość na insulinę, chociaż jest to zastosowanie poza oficjalną rejestracją. Decyzja o takim zastosowaniu wymaga indywidualnej oceny klinicznej i konsultacji z lekarzem.

• Leczenie cukrzycy typu 2 u dorosłych i młodzieży powyżej 10 roku życia
• Monoterapia lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi
• Opcjonalnie w PCOS jako zastosowanie off label po ocenie lekarza

Dawkowanie

W dawkowaniu liczy się przede wszystkim postać leku oraz tolerancja pacjenta. Zwykle zaczyna się od mniejszych dawek i stopniowo je zwiększa w zależności od efektu terapeutycznego.

W przypadku tabletek metforminy o przedłużonym uwalnianiu dawka początkowa to zazwyczaj 500 mg raz na dobę z wieczornym posiłkiem. Następnie dawkę można zwiększać co 1–2 tygodnie do osiągnięcia dawki maksymalnej 2000 mg na dobę. W przypadku tabletek doustnych o natychmiastowym uwalnianiu dawka początkowa to 500 mg raz dziennie z posiłkiem a w razie potrzeby dawkę zwiększa się do 1000 mg dwa razy na dobę tak aby łączna dawka nie przekroczyła 2000 mg na dobę. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawki są indywidualnie dostosowywane a monitorowanie funkcji nerek jest konieczne.

• Dawka początkowa w tabletkach IR 500 mg raz dziennie z posiłkiem
• Możliwość zwiększania do 2000 mg na dobę w 2–3 dawkach podzielonych
• Dawka początkowa w tabletkach XR 500 mg raz na dobę z wieczornym posiłkiem
• Maksymalna dawka 2000 mg na dobę niezależnie od postaci
• Dostosowanie dawki w zaburzeniach czynności nerek

Przeciwwskazania

Przed rozpoczęciem terapii należy ocenić ryzyko wystąpienia działań niepożądanych i wykluczyć sytuacje które wykluczają stosowanie leku. Należy unikać podawania leku w określonych okolicznościach klinicznych.

Główne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na metforminę lub inne składniki leku, ciężką niewydolność nerek z eGFR poniżej granicy 30 ml/min/1,73 m2 oraz ostre stany prowadzące do odwodnienia. Nie zaleca się stosowania metforminy w ostrej kwasicy mleczanowej oraz w ciężkiej chorobie wątroby. Alkoholizm i poważne zaburzenia układu krążenia mogą zwiększać ryzyko powikłań. Przeciwwskazaniem może być również stosowanie kontrastów dostępnych w badaniach diagnostycznych bez wcześniejszej oceny renowej.

• Nadwrażliwość na metforminę lub inne składniki leku
• Ciężka niewydolność nerek (eGFR < 30 ml/min/1,73 m2)
• Ostre stany prowadzące do odwodnienia
• Ostra kwasica mleczanowa
• Czy ciężka choroba wątroby
• Alkoholizm
• Stosowanie środków kontrastowych z jodem w ostrej fazie choroby

Ostrzeżenia

Przed rozpoczęciem terapii należy wziąć pod uwagę możliwe ryzyko związane z terapią metforminą oraz monitorować stan pacjenta. Laktoplastyczne zaburzenia i zaburzenia gospodarki wodno elektrolitowej mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo leczenia.

Najważniejsze ostrzeżenia dotyczą kwasicy mleczanowej która jest rzadkim lecz poważnym powikłaniem obserwowanym u pacjentów z upośledzoną perfuzją lub funkcją nerek. Wzmożone ryzyko wystąpienia tej kwasicy występuje u pacjentów z ciężką chorobą nerek w chorobach wątroby i u osób cierpiących na ciężkie infekcje lub odwodnienie. W sytuacjach takich należy rozważyć odstawienie leku.

• Ryzyko kwasicy mleczanowej związane z zaburzeniami perfuzji lub czynnikiem nefrotoksycznym
• Kontrast iodowy może wymagać przerwania leczenia na kilka dni i ponownego ocenienia funkcji nerek
• Monitorowanie czynności nerek u pacjentów w podeszłym wieku lub z chorobami nerek
• Ostrzeżenie w przypadku ciężkich zaburzeń wątroby i przebytych chorób serca

Działania niepożądane

Najczęściej obserwuje się dolegliwości ze strony układu pokarmowego które zwykle ustępują po dostosowaniu dawki. Do objawów należą nudności wymioty biegunka i dyskomfort w jamie brzusznej. W długotrwałym stosowaniu możliwe jest wystąpienie niedoboru witaminy B12.

Rzadziej może wystąpić metaliczny posmak w ustach oraz zaburzenia apetytu. W pojedynczych przypadkach obserwuje się reakcje alergiczne skórne. Ważne jest aby pacjent nie ignorował objawów ostrej kwasicy mleczanowej która objawia się silnym osłabieniem bólami brzucha dusznościami i sennością i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.

• Nudności wymioty biegunka dyskomfort w brzuchu
• Metaliczny posmak w ustach
• Niedobór witaminy B12
• Reakcje skórne wysypka
• Rzadka ale poważna kwasica mleczanowa

Interakcje

Przy łączeniu metforminy z innymi lekami należy brać pod uwagę możliwość interakcji które mogą zwiększać ryzyko hipoglikemii lub wpływać na funkcję nerek. Niektóre leki mogą wpływać na gospodarkę glukozą i w rezultacie na skuteczność terapii metforminą.

Najważniejsze interakcje obejmują działanie hipoglikemizujące w połączeniu z sulfonylomocznikiem lub insuliną, nasilenie ryzyka kwasicy mleczanowej przy jednoczesnym stosowaniu środków kontrastowych oraz zwiększenie stężenia metforminy przez niektóre leki hamujące wydalanie z organizmu lub wpływające na nerki. Ostrożność zaleca się także przy spożywaniu alkoholu which może zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej.

• Hipoglikemiczne działanie w skojarzeniu z insuliną lub sulfonylomocznikiem
• Ryzyko kwasicy mleczanowej w połączeniu z alkoholem lub ostrymi zaburzeniami nerek
• Interakcje z lekami wpływającymi na funkcję nerek lub wydalanie metforminy
• Kontrast radiologiczny z jodem może wymagać odstawienia leku na kilka dni

Szczególne grupy

W praktyce niektóre grupy pacjentów wymagają szczególnego nadzoru i dostosowania dawki. Wszyscy pacjenci powinni być poinformowani o zasadach bezpiecznego stosowania leku oraz o sygnałach ewentualnych działań niepożądanych.

Dzieci i młodzież powyżej 10 roku życia mogą być leczone metforminą w cukrzycy typu 2 z uwzględnieniem rozwoju i tolerancji. Osoby starsze często wymagają niższych dawek i częstszej kontroli funkcji nerek. Pacjenci z zaburzeniami nerek lub wątroby powinni być monitorowani pod kątem skuteczności i bezpieczeństwa terapii.

• Dzieci i młodzież powyżej 10 lat z cukrzycą typu 2
• Osoby starsze i pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią decyzje podejmowane po konsultacji
• Pacjenci z chorobami wątroby
• Osoby nadużywające alkohol lub z zaburzeniami perfuzji

Przechowywanie

Przechowywanie leku powinno zapewnić jego stabilność i bezpieczeństwo użytkowania. Należy chronić produkt przed wilgocią i światłem oraz utrzymywać w temperaturze pokojowej.

Produkt powinien być przechowywany w oryginalnym opakowaniu w miejscu niedostępnym dla dzieci. Należy przestrzegać daty ważności umieszczonej na opakowaniu i nie używać leku po upływie terminu przydatności.

• Przechowywać w temperaturze pokojowej do około 25 stopni Celsjusza
• Chroń od wilgoci i światła
• Przechowywać w oryginalnym opakowaniu
• Trzymać z dala od dzieci

W razie wątpliwości lub pojawienia się niepokojących objawów skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

W przypadku wystąpienia objawów kwasicy mleczanowej natychmiast skontaktuj się z lekarzem i przestań przyjmować lek do czasu uzyskania porady medycznej.

W razie potrzeby skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą aby dobrać odpowiednią dawkę i ocenić korzyści oraz ryzyko leczenia w twojej sytuacji zdrowotnej. Kontakt z profesjonalnym personelem medycznym jest niezbędny w razie wątpliwości.